Αναμείνατε ολίγον τι
Επιστήμες

Μελέτη σε αρχαίο κείμενο αποκαλύπτει νέα στοιχεία για την προέλευση του μηδενός

Μελέτη σε αρχαίο κείμενο αποκαλύπτει νέα στοιχεία για την προέλευση του μηδενός

Η προέλευση του μηδενικού συμβόλου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μαθηματικά μυστήρια στον κόσμο. Νέα έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Bodleian βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, αποδεικνύει ότι οι ρίζες του συμβόλου που μετέπειτα εξελίχθηκε στο σημερινό μηδενικό σύμβολο, είναι κατά πολύ παλαιότερες από ότι υποδείκνυαν προηγούμενες έρευνες.

Ο λόγος για το αρχαίο ινδικό μαθηματικό κείμενο που είναι γνωστό ως το χειρόγραφο του Bakshali, του οποίου κάποιες σελίδες χρονολογούνται μεταξύ του 3ου και 4ου αιώνα. Αυτό σημαίνει ότι το χειρόγραφο του Bakshali  προηγείται της μηδενικής επιγραφής του 9ου αιώνα που είχε βρεθεί στον τοίχο ενός ναού στο Gwalior και θεωρούνταν ως το παλαιότερο καταγεγραμμένο μηδενικό σύμβολο. Το χειρόγραφο παρουσιάζει μια σειρά από σανσκριτικούς αριθμούς και σε αυτό, το μηδέν αντιπροσωπεύεται από μια μικρή κουκίδα.

Το σημερινό σύμβολο «μηδέν», εξελίχθηκε λοιπόν από μια κουκίδα, την οποία μπορεί να συναντήσει κανείς σε ολόκληρο το χειρόγραφο του Bakhshali. Η κουκκίδα αρχικά χρησίμευε ως «σύμβολο κράτησης θέσης», που σημαίνει ότι χρησιμοποιήθηκε για να υποδεικνύει τάξεις μεγέθους σε ένα σύστημα αριθμών – για παράδειγμα, υποδηλώνοντας 10άδες, 100άδες και 1000άδες.

Ενώ η χρήση του μηδενός ως «συμβόλου κράτησης θέσης» έχει παρατηρηθεί σε αρκετές διαφορετικές αρχαίες κουλτούρες, όπως για παράδειγμα των Μάγιας και των Βαβυλώνων, το σύμβολο στο χειρόγραφο του Bakhshali είναι ιδιαίτερα σημαντικό για δύο λόγους:

Πρώτον, αυτή η κουκίδα που εξελίχθηκε φθάνοντας να έχει ένα κοίλο κέντρο, έγινε το σύμβολο που χρησιμοποιούμε σήμερα ως «μηδέν». Και δεύτερον, μόνο στην Ινδία αυτό το μηδέν εξελίχθηκε σε έναν αριθμό από μόνο του, δημιουργώντας έτσι την έννοια και τον αριθμό μηδέν που καταλαβαίνουμε σήμερα. Αυτό συνέβη το 628 μ.Χ., λίγους αιώνες μετά το χειρόγραφο του Bakhshali, όταν ο Ινδός αστρονόμος και μαθηματικός Brahmagupta έγραψε ένα κείμενο που ονομάζεται Brahmasphutasiddhanta, το οποίο είναι το πρώτο έγγραφο που συζητά το μηδέν ως αριθμό.

Αν και το χειρόγραφο του Bakhshali αναγνωρίζεται ευρέως ως το παλαιότερο ινδικό μαθηματικό κείμενο, η ακριβής ηλικία του χειρογράφου αποτελεί από καιρό αντικείμενο ακαδημαϊκής συζήτησης. Την πιο έγκυρη ακαδημαϊκή μελέτη για το χειρόγραφο, διεξήγαγε ο Ιάπωνας επιστήμονας  Dr. Hayashi Takao οποίος ισχυρίστηκε ότι πιθανότατα χρονολογείται από τον 8ο  έως τον 12ο  αιώνα, με βάση παράγοντες όπως ο τρόπος γραφής και το λογοτεχνικό και μαθηματικό περιεχόμενο.

Η νέα χρονολόγηση άνθρακα αποκαλύπτει ότι ο λόγος για τον οποίο ήταν τόσο δύσκολο για τους μελετητές να εντοπίσουν την ημερομηνία του χειρόγραφου του Bakhshali είναι ότι το χειρόγραφο, το οποίο αποτελείται από 70 εύθραυστα φύλλα σημύδας, αποτελείται στην πραγματικότητα από υλικό από τουλάχιστον τρεις διαφορετικές περιόδους.

«Σήμερα θεωρούμε δεδομένο ότι η έννοια του μηδενός χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον κόσμο και αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο του ψηφιακού κόσμου. Αλλά η δημιουργία του μηδενός ως αριθμός, ο οποίος εξελίχθηκε από ένα σύμβολο κουκκίδας που βρέθηκε στο χειρόγραφο του Bakhshali, υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις στην ιστορία των μαθηματικών. Γνωρίζουμε τώρα ότι ήδη από τον 3ο  αιώνα, οι μαθηματικοί στην Ινδία έφεραν τον σπόρο της ιδέας που αργότερα θα γινόταν τόσο θεμελιώδης για τον σύγχρονο κόσμο», δήλωσε ο Marcus du Sautoy καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Το χειρόγραφο του Bakhshali βρέθηκε το 1881, θαμμένο σε ένα χωράφι σε ένα χωριό που ονομάζεται Bakhshali, κοντά στο Peshawar, σε μια περιοχή του Πακιστάν. Το βρήκε ένας αγρότης και το παραχώρησε στον Ινδολόγο AFR Hoernle, ο οποίος το παρουσίασε στη βιβλιοθήκη της Bodleian το 1902, όπου και φυλάσσεται από τότε.

 

Βίντεο:

 

 

Πηγές

Μοιραστείτε το άρθρο

The following two tabs change content below.
Γιώτα Ζώτου

Γιώτα Ζώτου

Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Εφαρμοσμένων Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Κρήτης και κάθε προσπάθεια για περαιτέρω βελτίωση, που έχει σαν στόχο την διευκόλυνση της καθημερινότητας του ανθρώπου άπτεται των ενδιαφερόντων μου. Μέσα από αυτό το site λοιπόν θα μοιραζόμαστε ερευνητικά δεδομένα και εξελίξεις που αφορούν στις επιστήμες και την τεχνολογία, τα οποία έμμεσα ή άμεσα μας αφορούν και αξίζει να γνωρίζουμε.

Αφήστε ένα σχόλιο

Επιλογές της ομάδας
σκίτσο του Άλμπερτ Αϊνστάιν
Πώς τα μυστικά των πρώτων αριθμών κάνουν τον κόσμο μας ασφαλέστερο
Πώς ο Ερατοσθένης υπολόγισε την περιφέρεια της Γης πάνω από 2000 χρόνια πριν;
Τι θα γινόταν αν ο αυτισμός ήταν ... υπερδύναμη;
Εκπληκτικές φωτογραφίες του Cassini λίγο πριν τη συντριβή του στον Κρόνο